Tag Archives: Definition

ความสัมพันธ์ระหว่างเศรษฐกิจสีเขียวและการพัฒนาที่ยั่งยืน

 

12644738_10156498352400512_6593897545078591194_n

อ.ชล บุนนาค

คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

 

ความสับสนระหว่าง เศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy) กับการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development) เริ่มขึ้นเมื่อคำว่า เศรษฐกิจสีเขียว ได้ถูกประดิษฐ์ขึ้นในหนังสือชื่อ “Blueprint for a Green Economy” (Pearce และคณะ 1989) เพราะในบริบทนั้น เศรษฐกิจสีเขียวคือสิ่งเดียวกันกับการพัฒนาที่ยั่งยืน อย่างไรก็ดี ในช่วงเกือบ 30 ปีที่ผ่านมาการพัฒนาอย่างต่อเนื่องของทั้งสองแนวคิดทำให้ความแตกต่างระหว่างสองแนวคิดนี้เริ่มปรากฏชัดเจนขึ้น การทำความเข้าใจความแตกต่างและความสัมพันธ์ของ 2 แนวคิดนี้จึงมีความสำคัญมากยิ่งขึ้น ทั้งในแง่ของการวิจัยและการกำหนดนโยบาย

การพัฒนาที่ยั่งยืนและเศรษฐกิจสีเขียว คือสิ่งเดียวกันหรือไม่? Newton และ Cantarello (2014) เสนอว่า การพัฒนาที่ยั่งยืนและเศรษฐกิจสีเขียวไม่ใช่สิ่งเดียวกัน แต่มีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด โดยการพัฒนาที่ยั่งยืนเป็น “เป้าหมาย” (Goal) ส่วนเศรษฐกิจสีเขียวเป็นองค์ประกอบหนึ่งของ “หนทาง” (Means) ในการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน

แนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development) เป็นนิยามที่ถูกกล่าวถึงบ่อยครั้งทั้งในวงการเจรจาระหว่างประเทศและวงวิชาการตลอดช่วง 30 กว่าปีที่ผ่านมา คำนิยามที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขว้างให้เป็นนิยามมาตรฐานนั้นกำหนดโดย คณะกรรมาธิการโลกว่าด้วยสิ่งแวดล้อมและการพัฒนาในปี ค.ศ.1987 นิยามว่า “การพัฒนาที่ยั่งยืน คือ การพัฒนาที่ตอบสนองความต้องการของปัจจุบันโดยไม่ส่งผลลบต่อความสามารถของคนรุ่นหลังที่จะตอบสนองความต้องการของพวกเขา” อย่างไรก็ดี ไม่ใช่ทุกฝ่ายที่ยอมรับแนวคิดมาตรฐานนี้  ในปัจจุบันแนวคิดและความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาที่ยั่งยืนยังคงมีความแตกต่างหลากหลายและในบางกรณีก็มีความขัดกันในหลักการอยู่[1]

สิ่งที่เป็นที่ยอมรับในวงกว้างเกี่ยวกับการพัฒนาที่ยั่งยืนอีกประการหนึ่ง คือ องค์ประกอบของการพัฒนาที่ยั่งยืนจะต้องประกอบด้วยมิติทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ความสัมพันธ์ระหว่าง 3 องค์ประกอบนี้อาจมองได้หลายลักษณะ ลักษณะหนึ่งคือ สิ่งแวดล้อมและธรรมชาติถือเป็นพื้นฐานของมนุษยชาติ หากไม่มีธรรมชาติแล้ว สังคมและเศรษฐกิจของมนุษย์ก็ไม่สามารถเกิดขึ้นได้ ในอีกลักษณะหนึ่ง คือ กิจกรรมหรือนโยบายการพัฒนาใดก็ตามจะถือว่าเป็นการพัฒนาที่ยั่งยืนได้ก็ต่อเมื่อมีเป้าหมายและการดำเนินการที่คำนึงถึงมิติทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม หมายความว่า หากมีนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิจ นโยบายนั้นต้องไม่ส่งผลกระทบทางลบในทางสังคมและสิ่งแวดล้อม ในทำนองเดียวกัน นโยบายการพัฒนาสังคมหรือสิ่งแวดล้อมจะถือว่ายั่งยืนได้ก็ต่อเมื่อไม่ส่งผลกระทบทางลบต่อมิติอีก 2 มิติ

Chol_01

รูปที่ 1 องค์ประกอบของการพัฒนาที่ยั่งยืน

 

เศรษฐกิจสีเขียวจึงเป็นเพียงองค์ประกอบหนึ่งของการการพัฒนาที่ยั่งยืนเท่านั้น เศรษฐกิจสีเขียวคือระบบและกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่คำนึงถึงมิติทางสังคมและสิ่งแวดล้อมควบคู่กันไป อย่างไรก็ดี การพัฒนาที่ยั่งยืนต้องการมากกว่าเศรษฐกิจสีเขียว องค์ประกอบอื่น เช่น สังคมที่เป็นธรรม การแก้ปัญหาสภาพแวดล้อมและการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ  เป็นองค์ประกอบที่มีความสำคัญไม่แพ้กันในการบรรลุสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน ฉะนั้น การทำให้ระบบเศรษฐกิจและกิจกรรมทางเศรษฐกิจต่าง ๆ เป็นไปตามแนวคิดเศรษฐกิจสีเขียวจึงเป็นเพียงก้าวหนึ่งในการบรรลุสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนเท่านั้น

 

Chol_02

รูปที่ 2: เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนแห่งสหประชาชาติ (Sustainable Development Goals: SDGs)

ที่มา: http://www.un.org

          หากพิจารณาเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) ประกอบด้วยแล้ว จะเห็นได้ว่าเป้าหมายในมิติทางเศรษฐกิจเป็นเพียงเป้าหมายกลุ่มหนึ่งเท่านั้น และนโยบายเศรษฐกิจสีเขียวนี่เองที่จะเป็นเครื่องมือหลักในการบรรลุเป้าหมายด้านเศรษฐกิจเหล่านี้ เป้าหมายในกลุ่มเศรษฐกิจคือเป้าหมายที่ 7 ถึงเป้าหมายที่ 12[2] ส่วนเป้าหมายอื่น ๆ นั้นประกอบด้วยเป้าหมายในมิติเชิงสังคมและสิ่งแวดล้อม ซึ่งแม้จะได้รับผลดีจากเศรษฐกิจสีเขียวไปด้วย แต่ก็จำเป็นจะต้องมีชุดนโยบายอื่นเพื่อบรรลุเป้าหมายเหล่านั้นเป็นการเฉพาะอีกต่างหาก

โดยสรุป เศรษฐกิจสีเขียว ไม่ใช่สิ่งเดียวกับ การพัฒนาที่ยั่งยืน เพราะการพัฒนาที่ยั่งยืนนั้นต้องการองค์ประกอบมากกว่าด้านเศรษฐกิจ แต่ยังต้องมีมิติทางสังคมและสิ่งแวดล้อมประกอบด้วย ฉะนั้น นโยบายส่งเสริมเศรษฐกิจสีเขียวและการบรรลุสู่การเป็นเศรษฐกิจสีเขียวจึงเป็นเพียงก้าวหนึ่งของการบรรลุสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนเท่านั้น

 

อ้างอิง

Harwick, John M. and Olewiler, Nancy D. (1998). The Economics of Natural Resource Use. 2nd Edition, MA: Addison-Wesley. [HO]

Newton, A. C., & Cantarello, E. (2014). An Introduction to the Green Economy. Routledge.

Pearce, David W., Markandya, Anil., and Barbier, Edward. (1989). Blueprint for a Green Economy. London: Earthscan.

 

 

[1]ความหลากหลายของแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืนนั้น อาจแบ่งออกได้เป็น 2 แนวคิด คือ 1) การพัฒนาที่ยั่งยืนแบบเข้มข้น (Strong Sustainable Development) และ 2) การพัฒนาที่ยั่งยืนแบบอ่อน (Weak Sustainable Development) (Harwick และคณะ 1998)

การพัฒนาที่ยั่งยืนแบบเข้มข้นเชื่อว่ามนุษย์ควรจะต้องกำจัดผลกระทบภายนอกทางลบทั้งหมดที่สะสมมาตั้งแต่อดีตจนปัจจุบันให้หมดสิ้น และกิจกรรมทางเศรษฐกิจต่อจากนี้จะต้องไม่ก่อให้เกิดผลกระทบทางลบโดยเฉพาะผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรทั้งในระยะสั้นและระยะยาว หากดำเนินการได้ดังนี้ ธรรมชาติและโลกจะกลับคืนและดำรงอยู่ในสภาวะที่สมบูรณ์ได้

การพัฒนาที่ยั่งยืนแบบอ่อน ให้ความสำคัญกับการรักษาแบบแผนการบริโภคของสังคมด้วยการทดแทนทุนประเภทต่าง ๆ โดยเฉพาะทุนทางธรรมชาติด้วยทุนประเภทอื่น แบบแผนการบริโภคของสังคมนั้นพึ่งพาทุนประเภทต่าง ๆ อย่างน้อย 5 ประเภท คือ ทุนทางธรรมชาติ ทุนทางการเงิน ทุนมนุษย์ ทุนทางสังคม และทุนที่มนุษย์สร้างขึ้น ทุนแต่ละประเภทส่งผลต่อโอกาสและศักยภาพทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง ของปัจเจกชนและสังคมนั้น ๆ ทั้งยังส่งผลต่อรูปแบบการบริโภคของสังคมนั้นด้วย หากทุนประเภทหนึ่ง ๆ หมดไปและสังคมสามารถสร้างทุนประเภทอื่นทดแทนเพื่อให้แบบแผนการบริโภคยังสามารถดำเนินต่อไปได้ ก็จะถือว่าเป็นการพัฒนาที่ยั่งยืน

[2]  เป้าหมายที่ 7-12 ประกอบด้วย

เป้าหมายที่ 7: ทำให้ทุกคนสามารถเข้าถึงแหล่งพลังงานที่ไม่เกินกำลังซื้อ มีความมั่นคง ยั่งยืนและทันสมัย

เป้าหมายที่ 8: ส่งเสริมการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจที่ต่อเนื่อง ยั่งยืน และทั่วถึงคนทุกกลุ่ม ส่งเสริมการจ้างงานเต็มที่ และงานที่มีคุณค่าสำหรับทุกคน

เป้าหมายที่ 9: สร้างโครงสร้างพื้นฐานที่ทนทานต่อความเปลี่ยนแปลง ส่งเสริมการปรับตัวสู่อุตสาหกรรมที่ยั่งยืนและทั่วถึง และสนับสนุนนวัตกรรม

เป้าหมายที่ 10: ลดความไม่เท่าเทียมกันทั้งภายในและระหว่างประเทศ

เป้าหมายที่ 11: พัฒนาเมืองและชุมชนต่าง ๆ ให้มีความปลอดภัย มีความสามารถรับมือและฟื้นตัวจากภัยพิบัติได้ และมีความยั่งยืน

เป้าหมายที่ 12: ส่งเสริมแบบแผนการบริโภคและการผลิตที่ยั่งยืน

บางเป้าหมายอาจซ้อนเหลื่อมกับมิติเชิงสังคมและสิ่งแวดล้อม เช่น เป้าหมายที่ 10 อาจซ้อนเหลื่อมกับมิติเชิงสังคม เป้าหมายที่ 11 อาจซ้อนเหลื่อมกับทั้งมิติเชิงสังคมและสิ่งแวดล้อม

เกษตรสีเขียว (Green Agriculture)


 

อ.ดร. มณเฑียร สติมานนท์

คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์


นิยาม

          เกษตรสีเขียวหรือเกษตรยั่งยืนนับเป็นส่วนสำคัญของเศรษฐกิจสีเขียวอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้เนื่องจากภาคเกษตรทั้งในระดับชาติและนานาชาติเป็นภาคการผลิตสำคัญที่นอกจากสร้างการจ้างงานและอาชีพให้คนจำนวนมาก รวมทั้งเป็นภาคที่สร้างรายได้ให้กับประชากรผู้มีสถานะยากจนโดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา โดยเกษตรสีเขียวครอบคลุมไปถึงการผลิตและบริโภคสินค้าอาหาร เส้นใย พืช และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ต่าง ๆ โดยใช้กระบวนการผลิตที่ปกป้องและส่งเสริมสภาพแวดล้อม สุขภาพ ชุุมชน และสวัสดิการแรงงาน และสวัสดิการปศุสัตว์ โดยรูปแบบการผลิตและบริโภคนี้จะไม่ส่งผลต่อศักยภาพการผลิตและบริโภคสินค้าของผู้คนและสภาพแวดล้อมในอนาคต

A04

ความจำเป็น

ในอดีตที่ผ่านมาการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของภาคเกษตรได้ตั้งอยู่บนพื้นฐานของกระบวนการเกษตรอุตสาหกรรมที่เน้นไปที่การใช้ปัจจัยภายนอกภาคการเกษตร และเป็นการผลิตที่เน้นไปที่การใช้ทรัพยากรเข้มข้น เช่น การใช้พลังงาน สารเคมี น้ำ เครื่องจักร หรือเมล็ดพันธ์ใหม่ๆ เพื่อให้ไล่ตามการผลิตในภาคอุตสาหกรรมในระดับการพัฒนาในยุค 2.0 อย่างไรก็ตามแม้การผลิตสินค้าเกษตรดังกล่าวจะส่งผลให้ภาวะขาดอาหารของประชากรโลกลดลงอย่างมีนัยสำคัญในช่วงระยะเวลา 50 ปีที่ผ่านมา แต่ในปัจจุบันมีประชากรโลกมากกว่าหนึ่งพันล้านคนที่ประสบปัญหาด้านการขาดสารอาหาร (UNEP 2011) และในขณะเดียวกันการพยายามสร้างอุตสาหกรรมการเกษตรดังกล่าวได้ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อการพัฒนาทั้งทางด้านสังคม เศรษฐกิจ และสภาพแวดล้อมอย่างรุนแรง อาทิ การเสื่อมสภาพของระบบชีวภาพ และสิ่งแวดล้อม การชะล้างหน้าดิน การลดลงและการเข้าถึงอุปทานน้ำผิวดิน ปัญหาคุณภาพน้ำที่ผ่านการใช้งานจากภาคเกษตร ปัญหาความขัดแย้งระหว่างภาคเกษตรชุมชนและเกษตรอุตสาหกรรม และ ปัญหาการเปลี่ยนสภาพภูมิอากาศ

การทำให้เกษตรเป็นสีเขียว (Greening the Agriculture)

การทำให้ภาคเกษตรเป็นสีเขียวขึ้นอยู่ปัจจัยหลักที่ประกอบไปด้วย การให้ความสำคัญกับการปฏิบัติและเทคนิคการผลิตที่เหมาะสมกับท้องถิ่นและมีความหลากหลาย โดยเน้นไปที่

  1. การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตอาหารเพื่อให้เพียงพอต่อความต้องการทั้งภายในและในตลาดระหว่างประเทศและต้องมีการคำนึงถึงความสมดุลในการใช้งานสภาพแวดล้อมและระบบนิเวศในทางที่ยั่งยืน
  2. การเพิ่มผลตอบแทนให้กับเกษตรกรและชุมชนทั้งในแง่ของการผลิตสินค้าเกษตรสีเขียว และการปรับปรุงระบบนิเวศ ลดของเสีย และการสร้างความเข้มแข็งและประสิทธิภาพตลอดทั้งห่วงโซ่อุปทาน โดยเฉพาะในภาคเกษตรนั้นการลดผลกระทบภายนอกมักส่งผลให้เกิดผลกระทบภายนอกเชิงบวก อาทิการรักษาป่าต้นน้ำ และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เป็นต้น
  3. การประยุกต์ใช้เทคนิคการผลิตที่ขึ้นอยู่กับวิถีทางธรรมชาติในการบริหารจัดการโรคพืชและสัตว์ วัชพืช แมลงศัตรูพืช รวมทั้งการจัดการด้านปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ แต่ไม่มีการปฏิเสธการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ที่ส่งผลให้การผลิตและบริโภคสินค้าเกษตรมีความเป็นสีเขียวมากขึ้นไม่ว่าจะเป็นระบบขนส่งและระบบความเย็นสมัยใหม่ การพัฒนาสารเคมีที่เป็น agro-based รวมทั้งการสร้างระบบวิสาหกิจชุมชนและกิจการเพื่อสังคม
  4. การสร้างระบบประเมินและตรวจสอบที่ขึ้นอยู่กับแนวคิดด้านเกษตรสีเขียวต่าง ๆ ที่ขึ้นกับลักษณะทางชุมชน และพื้นที่อาทิ
    • เกษตรอินทรีย์ (Organic Farming Practice)
    • เกษตรที่ดี (Good Agricultural Practice)
    • เกษตรที่เป็นธรรม (Fair Trade Practice)
    • เกษตรนิเวศวิทยา (Ecological Agriculture Practice)
    • เกษตรเชิงอนุรักษ์ (Conservation Agriculture Practice)
  5. การสร้างกรอบนโยบายที่สอดคล้องกันระหว่างนโยบายระดับนานาชาติที่เป็นตามเงื่อนไขทางเศรษฐกิจ และสถาบัน

crop-967942_640

นิยามของเศรษฐกิจสีเขียว: จุดร่วม จุดต่าง และความหลากหลาย

12644738_10156498352400512_6593897545078591194_n
อ.ชล บุนนาค

คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์


 

แนวคิดเศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy) เป็นแนวคิดที่ถูกให้ความสำคัญมากขึ้นในระดับโลก วิกฤตการเงินในปี 2008 และความรุนแรงที่เพิ่มขึ้นของผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอันเป็นผลมาจากกิจกรรมทางเศรษฐกิจของมนุษย์ยิ่งทำให้เศรษฐกิจสีเขียวดูจะเป็นทางเลือกที่หลีกเลี่ยงไม่ได้สำหรับอนาคตของมนุษยชาติ การประชุม Rio+20 (United Nations Conference on Sustainable Development: UNCSD) ในปี 2012 เศรษฐกิจสีเขียวจึงถูกยกให้เป็นประเด็นถกเถียงสำคัญในเวทีเจรจาระหว่างรัฐบาลประเทศต่างๆ

แต่แนวคิดเศรษฐกิจสีเขียวจริงๆแล้วคืออะไรกันแน่? ในปัจจุบันยังคงมีการถกเถียงในประเด็นนี้อย่างกว้างขวาง มิใช่เฉพาะในวงวิชาการเท่านั้น แต่ในวงเวทีเจรจาระหว่างรัฐ นักธุรกิจ และภาคประชาสังคมก็มีการถกเถียงและเสนอว่าเศรษฐกิจสีเขียวคืออะไรและมีนิยามมากมายถูกนำเสนอขึ้นมา Newton และ Cantarello (2014) ผู้เขียนหนังสือเรื่อง An Introduction to the Green Economy ชี้ประเด็นนี้และนำเสนอนิยามต่างๆเกี่ยวกับเศรษฐกิจสีเขียว บทความนี้จะลองสังเคราะห์นิยามต่างๆที่ Newton และ Cantarello ได้รวบรวมไว้และพยายามสรุปให้เห็นถึงจุดร่วมและจุดต่างของแนวคิดต่างๆเกี่ยวกับเศรษฐกิจสีเขียว

A12

เนื่องจากเศรษฐกิจสีเขียวเป็นแนวคิดที่มีความใกล้ชิดกับแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืนอย่างยิ่ง นิยามต่างๆของเศรษฐกิจสีเขียวที่ถูกนำเสนอขึ้นมาจะมีความเกี่ยวข้องกับมิติทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมเสมอ มิติต่างๆเหล่านี้ถือเป็นฐานคิดในเรื่องการพัฒนาที่ยั่งยืน กล่าวคือ การพัฒนาที่ยั่งยืนจะต้องสร้างสมดุลระหว่างการพัฒนาเศรษฐกิจ การพัฒนาสังคม และการรักษาสิ่งแวดล้อม เพื่อให้คนในปัจจุบันสามารถตอบสนองความต้องการของตนเองได้โดยไม่ลดความสามารถของคนในอนาคตในการตอบสนองความต้องการของเขานั่นเอง เราอาจกล่าวได้ว่าแนวคิดเศรษฐกิจสีเขียวเป็นวิธีการในด้านการพัฒนาเศรษฐกิจที่จะนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนก็ว่าได้

จากนิยามต่างๆเกี่ยวกับเศรษฐกิจสีเขียว จุดร่วมกันของทุกๆนิยามในมิติทางสังคมก็คือ

  • เศรษฐกิจสีเขียวนั้นควรนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตของมนุษย์และความเท่าเทียมกันทางสังคม (UNEP, 2011; the Green Economy Coalition, 2010; UNCTAD, 2010; Danish 92 group, 2012; UNU-IHDP, 2012; อ้างอิงจาก Newton and Cantarello 2014) และ
  • ควรเป็นการพัฒนาเศรษฐกิจที่คนทุกกลุ่มในสังคมได้ประโยชน์ (Socially inclusive) (UNEP 2011)

มิติด้านสิ่งแวดล้อมของนิยามเศรษฐกิจสีเขียวมีความหลากหลายค่อนข้างมาก แต่ละนิยามให้ความสำคัญกับประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างกัน ประเด็นหนึ่งที่เป็นจุดร่วมทางด้านมิติสิ่งแวดล้อมก็คือ

  • เศรษฐกิจสีเขียวต้องนำไปสู่การลดความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม ลดผลกระทบทางลบต่อสิ่งแวดล้อม และลดความขาดแคลนในเชิงนิเวศวิทยาและทรัพยากรธรรมชาติ (UNEP, 2011; UNCTAD, 2010; Danish 92 group, 2012; UNU-IHDP 2012; The Green Economy Coalition, 2010; Chapple, 2008: อ้างอิงจาก Newton and Cantarello อ้างแล้ว)
  • ประเด็นเรื่องสังคมคาร์บอนต่ำและเศรษฐกิจที่ใช้พลังงานสะอาดถูกเน้นโดย UNEP (2011: อ้างอิงจาก Newton and Cantarello อ้างแล้ว) และ Chapple (2008 อ้างอิงจาก Newton and Cantarello อ้างแล้ว)
  • เศรษฐกิจสีเขียวเป็นการพัฒนาเศรษฐกิจที่ต้องคำนึงถึง ขีดจำกัดด้านนิเวศวิทยาของโลกด้วย (The Green Economy Coalition, 2010; Danish 92 Group, 2012: อ้างอิงจาก Newton and Cantarello อ้างแล้ว)
  • การดำเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจใดๆต้องมีความรับผิดชอบด้านสิ่งแวดล้อม (The International Chamber of Commerce, 2011: อ้างอิงจาก Newton and Cantarello อ้างแล้ว)

เราอาจมองได้ว่า มิติทางด้านสิ่งแวดล้อมของนิยามเศรษฐกิจสีเขียวแบบต่างๆนั้นหนุนเสริมกันและกันอยู่แล้ว อย่างไรก็ดีมุมมองที่มีต่อมิติด้านสิ่งแวดล้อมของนิยามเหล่านี้อาจมีความแตกต่างกันในระดับมุมมองพื้นฐานเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสังคมมนุษย์กับสิ่งแวดล้อมก็ได้ ซึ่งนั่นนำมาสู่ระดับความเข้มข้นของการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมที่แตกต่างกันในแต่ละนิยาม ซึ่งยังคงต้องทำการศึกษาถึงความเข้ากันได้ของนิยามเหล่านี้ต่อไป

ประเด็นสุดท้ายซึ่งมิได้ถูกกล่าวถึงในนิยามอื่นๆมากนัก คือ เศรษฐกิจสีเขียวนั้นจริงๆเป็นกระบวนการเปลี่ยนแปลงระบบเศรษฐกิจ (Process of Transformation) ที่หนีไปจากปัญหาในเชิงระบบของเศรษฐกิจกระแสหลักในปัจจุบัน  (Danish 92 Group 2012: อ้างอิงจาก Newton and Cantarello อ้างแล้ว) ซึ่งมีนัยยะว่า การเปลี่ยนแปลงไปสู่เศรษฐกิจสีเขียวนั้นอาจไม่สามารถกระทำได้เพียงผิวเผินด้วยการเพิ่มมาตรการทางด้านสิ่งแวดล้อมบางอย่างเข้าไปในระบบเศรษฐกิจ แต่อาจจะต้องการการเปลี่ยนแปลงในระดับรากฐานเกี่ยวกับวิธีคิดและพฤติกรรมทางเศรษฐกิจในทุกๆระดับเลยก็ได้ สะท้อนให้เห็นระดับความเข้มข้นของการเรียกร้องให้มีการเปลี่ยนแปลงที่แตกต่างกันในแต่ละนิยาม

โดยสรุปอาจกล่าวได้ว่า นิยามของเศรษฐกิจสีเขียวนั้นมีจุดร่วมที่สำคัญคือ มุ่งบรรลุเป้าหมายในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของมนุษย์และความเท่าเทียมกันในสังคม ลดความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม ลดผลกระทบทางลบจากกิจกรรมของมนุษย์ และลดความขาดแคลนของทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศ อย่างไรก็ดีในมิติด้านสิ่งแวดล้อมของนิยามเหล่านี้นั้นดูจะมีความหลากหลายในประเด็นที่ให้ความสำคัญ สะท้อนลึกไปถึงมุมมองที่มีต่อความสัมพันธ์ระหว่างสังคมและสิ่งแวดล้อม ข้อถกเถียงที่ยังเป็นประเด็นสำคัญก็คือ วิถีระบบเศรษฐกิจกระแสหลักในปัจจุบันสามารถดำเนินไปอย่างที่มันเป็นและผนวกกับมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมและการพัฒนาเทคโนโลยีสีเขียว จะสามารถเป็นเศรษฐกิจสีเขียวได้หรือไม่ หรือว่าเศรษฐกิจสีเขียวต้องการการเปลี่ยนแปลงในระดับรากฐานมากกว่านั้น

A13


 

อ้างอิง

Newton, A. C., & Cantarello, E. (2014). An Introduction to the Green Economy. Routledge.

อุตสาหกรรมสีเขียว (Green Industry)

ดร.มณเฑียร สติมานนท์  

อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

|||| นิยาม

อุตสาหกรรมสีเขียวมีนิยามที่หลากหลายตามแต่องค์กรหรือหน่วยงานที่นำมาปฏิบัติ ออกนโยบาย หรือออกใบรับรอง และตามแต่ขอบเขตและความสนใจของแต่ละองค์กร อาทิในระดับประเทศกระทรวงอุตสาหกรรมไทยได้นิยามว่าอุตสาหกรรมสีเขียวคือ อุตสาหกรรมที่ยึดมั่นในการประกอบกิจการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมด้วยการมุ่งเน้นในเรื่องของการพัฒนาและหรับปรุงกระบวนการผลิตและการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนือง พร้อมกับการประกอบกิจการด้วยความรับผิดชอบต่อสังคมทั้งภายในและภายนอกองค์กรตลอดห่วงโซ่อุปทานเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน ในขณะที่สำนักงานสิ่งแวดล้อม องค์การพัฒนาอุตสาหกรรมแห่งสหประชาชาติ (UN Industrial Development Organization – UNIDO) ได้ให้นิยามของอุตสาหกรรมสีเขียวที่กว้างและครอบคลุมไปถึง เศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy) Continue reading อุตสาหกรรมสีเขียว (Green Industry)