มาตรการรัฐกับการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานยานยนต์

ฐิติภัทร ดอกไม้เทศ ผู้ชำนาญการพิเศษ สถาบันยานยนต์ อุตสาหกรรมยานยนต์มีความสำคัญต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจและสังคม ทั้งในด้านการผลิตที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและการจ้างงานจากห่วงโซ่อุปทานที่ยาวทำให้มีอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่องจำนวนมาก และในด้านการใช้งานที่ยานยนต์ทำหน้าที่ขนส่งคนและสิ่งของไปยังจุดหมายที่ต้องการเพื่อก่อให้เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจต่างๆ ได้ อย่างไรก็ตามภาคการขนส่งทางถนนใช้พลังงานมากถึงร้อยละ 23 ของการใช้พลังงานรวมจากทุกภาคเศรษฐกิจทั่วโลก และมีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกร้อยละ 20 ของปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั่วโลก ดังนั้นเพื่อให้เกิดความเติบโตอย่างยั่งยืนในอุตสาหกรรมยานยนต์ จึงมีความจำเป็นที่ทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกันเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานของยานยนต์ เพื่อลดการใช้พลังงานและการปล่อยมลพิษ

มาตรการราคาคาร์บอนกับความสามารถในการแข่งขันของไทยและประเทศในอาเซียน

รศ.ดร. ชยันต์ ตันติวัสดาการ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 1. ความจำเป็นในการใช้มาตรการราคาคาร์บอน มาตรการภาษีคาร์บอน (carbon taxes) และมาตรการซื้อขายใบอนุญาตปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Emission Trading Scheme: ETS หรือที่มักนิยมเรียกรวมกัน ว่ามาตรการราคาคาร์บอน (Carbon Pricing)1 ถือเป็นมาตรการทางเศรษฐศาสตร์ที่สำคัญในการบรรเทา (mitigate) ปัญหาการปล่อยก๊าซเรือนกระจก จากรายงานของ Word Bank and Ecofys (2015)2 พบว่า ณ สิ้นเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2015 ประเทศต่างๆ ทั่วโลกจำนวน 39 ชาติ และ 23 รัฐ ได้มีการใช้มาตรการซื้อขายใบอนุญาตปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ซึ่งต่อไปนี้จะขอเรียกสั้น ๆ ว่า มาตรการตลาดคาร์บอน) และภาษีคาร์บอน ซึ่งครอบคลุมปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกถึง 7 GtCO2-eq หรือคิดเป็น 12% ของปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกรายปีของโลก โดยที่ก๊าซเรือนกระจก จำนวน 8%Continue reading “มาตรการราคาคาร์บอนกับความสามารถในการแข่งขันของไทยและประเทศในอาเซียน”

การบริโภคและการผลิตอย่างยั่งยืน…ภารกิจกู้โลก

กรณิศ ตันอังสนากุล นักวิเคราะห์อาวุโส บริษัท ป่าสาละ จำกัด ท่ามกลางปัญหาที่รุมเร้ามากมายในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาทั้งทางด้านสังคม เศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มลภาวะในทะเล การตัดไม้ทำลายป่า ตลอดจนการค้ามนุษย์และความไม่เป็นธรรมในการจ้างงาน เหล่านี้เป็นตัวอย่างของปัญหาที่ปรากฏชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งนอกจากจะเป็นภัยคุกคามที่หลายภาคส่วนถามหาความรับผิดชอบจากภาคธุรกิจในฐานะผู้ก่อปัญหาแล้ว ประเด็นเหล่านี้ยังเป็นความท้าทายที่ภาคเอกชนจำเป็นต้องก้าวผ่านเพื่อความอยู่รอดทางธุรกิจอีกด้วย หนึ่งในเป้าหมายสำคัญของการพัฒนาอย่างยั่งยืน หรือ Sustainable Development Goals ขององค์การสหประชาชาติที่ทั่วโลกยึดถือเป็นหลักการร่วมกันคือเป้าหมายที่ 12 การผลิตและการบริโภคอย่างยั่งยืน (Sustainable Consumption and Production) ซึ่งสะท้อนว่าเราไม่สามารถให้ผู้ผลิตเป็นจำเลยต่อปัญหาทางสังคมและสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นได้เพียงฝ่ายเดียว การบริโภคและการผลิตอย่างยั่งยืนจำเป็นต้องเดินหน้าควบคู่กันไป เราจึงจำเป็นต้องขับเคลื่อนพลวัตรทั้งสองเพื่อเปลี่ยนผ่านไปสู่ความยั่งยืน

เจจู: เกาะฟ้าใสไร้คาร์บอน

คุณฐิติภัทร ดอกไม้เทศ ผู้ชำนาญการ วิจัยอุตสาหกรรม สถาบันยานยนต์   บทนำ ปัจจุบันในประเทศไทย มีการพูดถึงการใช้งานยานยนต์ไฟฟ้าในวงกว้าง แต่อย่างไรก็ตาม ยานยนต์ไฟฟ้าเป็นสิ่งใหม่ ทั้งในด้านการใช้งานและการผลิต แม้กระทั่งการนิยามยานยนต์ไฟฟ้า ที่ยังเป็นที่เข้าใจไม่ตรงกัน ในทางทฤษฎี “ยานยนต์ไฟฟ้า” เป็นคำพูดโดยรวมของยานยนต์ที่ใช้พลังงานจากไฟฟ้าเพื่อทำให้มอเตอร์ขับเคลื่อน (Motor driven) ตัวรถ ซึ่งแบ่งเป็นประเภทย่อยได้อีก 4 ประเภท ได้แก่ รถพลังงานผสม (Hybrid Electric Vehicle: HEV) รถพลังงานผสมแบบเสียบปลั๊ก (Plug-in Hybrid Electric Vehicle: PHEV) รถพลังงานแบตเตอรี่ (Battery Electric Vehicle: BEV) และรถเซลล์เชื้อเพลิง (Fuel Cell Electric Vehicle) แต่อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไป การกล่าวถึงยานยนต์ไฟฟ้ามักจะหมายถึง รถพลังงานแบตเตอรี่ (BEV) มากกว่ารถประเภทอื่น ๆ ดังนั้นเพื่อไม่ให้เกิดความสับสน การกล่าวถึงยานยนต์ไฟฟ้าในบทความนี้ จะหมายถึงContinue reading “เจจู: เกาะฟ้าใสไร้คาร์บอน”

การประเมินวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Assessment: LCA) ตอนที่ 1

  อ.ดร.มณเฑียร สติมานนท์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ การประเมินวัฏจักรชีวิต คือ กระบวนการวิเคราะห์และประเมินค่าผลกระทบของผลิตภัณฑ์หรือบริการที่มีต่อสิ่งแวดล้อมตลอดช่วงชีวิตของผลิตภัณฑ์ โดยกระบวนการดังกล่าวสามารถคำนวณผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมออกมาได้ในเชิงปริมาณ (Quantitative Assessment)  โดยกระบวนการดังกล่าวคำนึงถึงกระบวนการผลิตตั้งแต่การสกัด จัดหา รวมทั้งการได้มาของวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การขนส่ง การกระจายสินค้าทั้งในระดับค้าปลีกและค้าส่ง การใช้งานผลิตภัณฑ์ของผู้บริโภค การนำกลับมาใช้ใหม่ การรีไซเคิล การซ่อมบำรุง การลดส่วนสูญเสีย และการจัดการเศษซากของผลิตภัณฑ์ อาจกล่าวได้ว่ากระประเมินดังกล่าวคำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมของผลิตภัณฑ์ตั้งแต่เกิดจนตาย (Cradle to Grave) ซึ่งถ้าเปรียบกับชีวิตของคนนั่นคือจากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอนนั่นเอง โดยกระบวนการในการประเมินวัฏจักรชีวิตเริ่มจากการตั้งเป้าประสงค์ของการประเมินรวมทั้งขอบเขตของการประเมิน โดยส่วนใหญ่เป้าประสงค์หลักของการประเมินคือ การพยายามลดผลกระทบทางลบของผลิตภัณฑ์ที่มีอยู่แล้วผ่านนโยบายของรัฐหรือการตระหนักรู้ของผู้บริโภค การปรับปรุงผลิตภัณฑ์เดิมให้ดีขึ้นโดยให้มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมลดลงมากที่สุด การออกแบบผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่เพื่อทดแทนผลิตภัณฑ์หรือบริการที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมสูง ในส่วนขอบเขตของการประเมินโดยส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับว่าผู้ประเมินสินค้าหรือบริการอยู่ในภาคส่วนใด อาทิ ภาคเอกชนจะดำเนินการประเมินผลิตภัณฑ์หรือบริการเฉพาะในส่วนของภาคเอกชนเท่านั้น และที่สำคัญการประเมินดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการที่เอกชนจะได้รับมาตราฐานอุตสาหกรรมในหมวด 14000 ในขณะที่ภาครัฐอาจจะคำนึงศักยภาพในการแข่งขันของภาคบริการและอุตสาหกรรม โดยเฉพาะในด้าน Green productivity จึงมีการจัดทำการประเมินสินค้าอุตสาหกรรมในบางหมวดที่สำคัญขึ้น กระบวนการต่อมาหลังจากการกำหนดวัตถุประสงค์และเป้าหมายคือการจัดทำข้อมูลฐานเฉพาะของแต่ละผลิตภัณฑ์ ซึ่งนับเป็นจุดที่สำคัญที่สุดในการวิเคราะห์ ฐานข้อมูลดังกล่าวระบุหรือประมาณการณ์ถึงปริมาณพลังงานและวัตถุดิบที่ใช้ (Energy and Input Inventory) รวมถึงผลกระทบจากกระบวนการผลิตที่ปล่อยออกสู่สิ่งแวดล้อมตลอดช่วงอายุของผลิตภัณฑ์ อาทิ ก๊าซเรือนกระจก น้ำเสีย (CarbonContinue reading “การประเมินวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Assessment: LCA) ตอนที่ 1”